Kösem Sultan, Bosna’da doğmuş ve Bosna Beylerbeyi tarafından saraya getirilmiştir. 1. Ahmet’le haseki olduktan sonra dördü erkek olmak üzere altı çocuk dünyaya getirmiştir. Oğulları dördüncü murat, İbrahim ve torunu Mehmet tahtta olduğu yıllarda, iç ve dış devlet idaresini yöneterek 28 yıl, en namlı valide olarak iktidarlığını sürdürmüştür.

Kösem Sultan, Müslüman olduktan sonra ona Mahpeyker adı verilmiştir. Kösem ise, kabiliyetli oluşundan dolayı söylenen lakaptır. Kösem Sultan, tarihte birçok hayır yapmış bir sultandır. Kösem sultan camii yaptırması, Mekke ve Medine’deki fakirlere yapılan yardımlar, hayratlar, düşkünlere yardım gibi birçok iyi yönüyle takdir edilir. Fakir kızlara çeyizler verirken, hapishanedeki borç sahibi kimselerin borcunu kapatırdı. Hac yolundaki hacıların su ihtiyacını gidermek için vakıflar tahsis ederdi. Bunlar dışında en çok adı geçen hayır eseri ise, Üsküdar’da bulunan Çinili Camii Külliyesi adı verilen Kösem Sultan Camii. 1640’ta tamamlanan bu geniş yapı grubunda, cami haricinde medrese, çocuk mektebi, çeşme, sebil ve çifte hamam yer almaktadır. Marmara’yı kuşbakışı gören bir konuma sahiptir. Duvarları ve sütunları son derece iyi işçilikle, çinilerle kaplanmıştır. Çinilerde kullanılan motiflerde ise, natüralist olarak lâleler, karanfiller, şakayıklar, sümbüller, narçiçekleri, bahar dalları; stilize olarak da hatmi ve bulut motifleri görülmektedir. Çiçek motifleri ve diğer motiflerde kullanılan renkler ise beyaz, lâcivert, mor, firuze, kobalt mavisi, yeşil ve kahverengiye yaklaşan bir kırmızı rengi görülmektedir.